TTBT – Mikrobiyoloji: Listeria monocytogenes
TUSZorluk: ortaSon güncelleme:
Böbrek nakli sonrası immünsüpresif tedavi alan 67 yaşındaki erkek hasta ateş, baş ağrısı ve bilinç bulanıklığı ile başvuruyor. Buzdolabında yaklaşık iki hafta sakladığı pastörize edilmemiş yumuşak peyniri tükettiği öğreniliyor. BOS'un Gram boyamasında kısa gram-pozitif basiller görülüyor; kan ve BOS kültürlerinde aynı etken üretiliyor.
Bu etkenin buzdolabında saklanan gıdalar aracılığıyla bulaşabilmesini en iyi açıklayan özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C. 0–50 °C aralığında, buzdolabı sıcaklığında da üreyebilmesi
İleri yaş, immünsüpresyon (böbrek nakli), pastörize edilmemiş yumuşak peynir tüketimi ve BOS'ta gram-pozitif basil birlikteliği Listeria monocytogenes menenjitini gösterir. L. monocytogenes kapsülsüz, spor oluşturmayan, gram-pozitif bir basildir ve gıda kaynaklı listeriozise neden olur; risk grupları gebeler, yenidoğanlar, yaşlılar ve immünsüprese kişilerdir. Listeriozis olguların yaklaşık %20'sinde, özellikle yenidoğanlarda ve 60 yaş üzerindeki hastalarda menenjite yol açar. Sık suçlanan gıdalar yumuşak peynirler, çiğ süt, işlenmiş etler ve taze sebze-meyvelerdir. Diğer gıda kaynaklı patojenlerin çoğundan farklı olarak Listeria 0 °C ile 50 °C arasında üreyebilir; bu nedenle buzdolabında saklanan gıdalarda da çoğalmaya devam eder. Bağırsak duvarını internalinler aracılığıyla aşan canlı bakteri kan yoluyla yayılır ve kan-beyin bariyerini geçer. Tanı genellikle kan veya BOS gibi normalde steril bir bölgeden alınan örneklerin kültürüyle konur; tedavide en sık ampisilin ve gentamisin kullanılır.
Şıkların açıklaması
- A. Spor oluşturarak olumsuz çevre koşullarına uzun süre dayanmasıYanlış. L. monocytogenes spor oluşturmaz.
- B. Polisakkarit kapsülü sayesinde fagositozdan korunmasıYanlış. L. monocytogenes kapsülsüz bir bakteridir.
- C. 0–50 °C aralığında, buzdolabı sıcaklığında da üreyebilmesiDoğru. Listeria 0–50 °C arasında üreyebildiği için buzdolabındaki gıdalarda da çoğalmaya devam eder.
- D. Gıdada önceden oluşmuş, ısıya dayanıklı enterotoksin üretmesiYanlış. Listeriozis gıdada önceden oluşmuş toksinle değil, canlı bakterinin bağırsak bariyerini aşıp yayılmasıyla gelişir.
- E. Yalnızca 37 °C'de üreyebilen zorunlu hücre içi bir bakteri olmasıYanlış. Listeria geniş bir sıcaklık aralığında (0–50 °C) ürer ve kan/BOS kültürlerinde üretilebilir; zorunlu hücre içi bir bakteri değildir.
Akılda tut
Listeria monocytogenes buzdolabı sıcaklığında da ürer (0–50 °C); yaşlı, immünsüprese, gebe veya yenidoğanda BOS'ta gram-pozitif basil Listeria menenjitini düşündürür.
Kaynaktan
“Unlike most other foodborne pathogens, Listeria is able to grow at temperatures between 0 °C and 50 °C, and can therefore continue to grow, even in refrigerated foods.”