KTBT – Genel cerrahi: Yanık resüsitasyonu
TUSZorluk: kolaySon güncelleme:
70 kg ağırlığındaki 35 yaşındaki erkek hasta ev yangınında yanıyor. Havayolu, solunum ve dolaşım değerlendirmesi ile primer ve sekonder bakı tamamlandıktan sonra ikinci ve üçüncü derece yanıkların toplam vücut yüzey alanının (TVYA) %30'unu kapladığı belirleniyor.
Parkland formülüne göre bu hastaya ilk 24 saatte verilmesi gereken toplam Ringer laktat hacmi yaklaşık ne kadardır?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C. 8.400 mL
Ciddi yanıklı her hasta öncelikle bir travma hastasıdır; önce ABC değerlendirmesi, primer ve sekonder bakı yapılır, ardından erken ve yeterli sıvı resüsitasyonu başlanır. Parkland formülü, en sık kullanılan yanık resüsitasyon formülüdür ve kristaloid olarak Ringer laktat kullanılarak 24 saatlik sıvı ihtiyacını 4 mL × vücut ağırlığı (kg) × yanık yüzdesi (%TVYA) olarak hesaplar. Bu hastada: 4 × 70 × 30 = 8.400 mL. Güncel ATLS önerisi ise aşırı resüsitasyonu önlemek için erişkinde başlangıçta daha düşük hacimli modifiye Brooke formülünü (2 mL/kg/%TVYA Ringer laktat) kullanmaktır; bu hesap 4.200 mL verir, ancak soru açıkça Parkland formülünü sormaktadır. Klasik Evans ve Brooke formülleri de 2 mL/kg/%TVYA öngörür, fakat bu hacmin bir kısmını plazma olarak verir (Evans yarısını, Brooke dörtte birini). Hesaplanan değer yalnızca bir başlangıç noktasıdır; sıvı hızı saatlik idrar çıkışına (erişkinde en az 30–50 mL/sa) ve klinik yanıta göre titre edilir.
Şıkların açıklaması
- A. 2.100 mLYanlış. Bu değer 1 mL × kg × %TVYA'ya karşılık gelir.
- B. 4.200 mLYanlış. 2 mL × kg × %TVYA (modifiye Brooke / ATLS başlangıç önerisi) hesabıdır; soru Parkland formülünü sormaktadır.
- C. 8.400 mLDoğru. Parkland: 4 mL × 70 kg × 30 = 8.400 mL Ringer laktat / 24 saat.
- D. 12.600 mLYanlış. 6 mL × kg × %TVYA'ya karşılık gelir.
- E. 16.800 mLYanlış. 8 mL × kg × %TVYA'ya karşılık gelir; aşırı sıvı yüklenmesine yol açar.
Akılda tut
Parkland formülü: 4 mL × kg × %TVYA Ringer laktat / 24 saat.
Kaynaktan
“The Parkland formula uses 4 mL per patient weight in kilograms per percentage of TBSA burned with Lactated Ringer's solution as the primary crystalloid solution.”
Kaynaklar
- Mehta M, Tudor GJ. Parkland Formula. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023.
- Alotaibi AM, et al. The impact of resuscitation strategies on burn patient outcomes: Parkland vs. modified Brooke's. Int J Burns Trauma 2025;15(5):220–226.
- Acute Adult Burn Resuscitation. Evidence Based Medicine Guideline. SurgicalCriticalCare.net; revised 2023.
- Romanowski KS, Palmieri TL. Pediatric burn resuscitation: past, present, and future. Burns Trauma 2017;5:26.