TTBT – Fizyoloji: Oksijen taşınması
TUSZorluk: kolaySon güncelleme:
Aşağıdakilerden hangisi, aynı parsiyel oksijen basıncında oksijenin hemoglobinden dokulara bırakılmasını kolaylaştırır?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C. Eritrositlerde 2,3-bisfosfogliserat (2,3-BPG) konsantrasyonunun artması
Oksijen–hemoglobin disosiyasyon eğrisi parsiyel oksijen basıncı dışındaki faktörlerden de etkilenir. 2,3-BPG, mitokondrisi olmayan ve ATP'yi yalnızca glikolizle üreten eritrositlerde glikolizin yan ürünüdür; oksijenin hemoglobinden ayrılmasını kolaylaştırır. BPG konsantrasyonu arttıkça, parsiyel basınçtan bağımsız olarak oksijen hemoglobinden daha kolay ayrılır (eğrinin sağa kayması). Androjenler, epinefrin, tiroid hormonları ve büyüme hormonu BPG üretimini uyarır. Bohr etkisine göre daha düşük (asidik) pH oksijen ayrılmasını artırır, daha yüksek (bazik) pH ise inhibe eder; PCO₂'nin düşmesi pH'yı yükselttiği için ayrılmayı azaltır. Yüksek sıcaklık ayrılmayı hızlandırır, düşük sıcaklık ise inhibe eder. Karbonmonoksit zehirlenmesi oksijenin dokularda hemoglobinden bırakılmasını bozar.
Şıkların açıklaması
- A. Kan pH'sının 7,40'tan 7,50'ye yükselmesiYanlış. Daha bazik pH, oksijenin hemoglobinden ayrılmasını inhibe eder (eğri sola kayar).
- B. Vücut sıcaklığının düşmesiYanlış. Düşük sıcaklık oksijen ayrılmasını inhibe eder.
- C. Eritrositlerde 2,3-bisfosfogliserat (2,3-BPG) konsantrasyonunun artmasıDoğru. 2,3-BPG artışı oksijenin hemoglobinden ayrılmasını kolaylaştırır (sağa kayma).
- D. Hiperventilasyona bağlı arteriyel PCO₂ düşüşüYanlış. PCO₂ düşüşü pH'yı yükseltir ve oksijen ayrılmasını azaltır.
- E. Karbonmonoksit maruziyetiYanlış. Karbonmonoksit oksijenin dokularda hemoglobinden bırakılmasını bozar.
Akılda tut
2,3-BPG artışı, asidoz, hiperkapni ve yüksek sıcaklık oksijenin hemoglobinden ayrılmasını kolaylaştırır (eğri sağa kayar).
Kaynaktan
“BPG promotes the disassociation of oxygen from hemoglobin. Therefore, the greater the concentration of BPG, the more readily oxygen dissociates from hemoglobin, despite its partial pressure.”