TTBT – Fizyoloji: Sıvı hacmi düzenlenmesi
TUSZorluk: ortaSon güncelleme:
Sağlıklı bir gönüllüye kısa sürede 2 litre izotonik serum fizyolojik infüze ediliyor. Kan hacmi ve atriyal gerilme artıyor; takip eden saatlerde idrarla sodyum atılımı belirgin olarak artıyor.
Bu natriürez yanıtına aşağıdaki mekanizmalardan hangisi doğrudan katkıda bulunur?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C. Atriyal miyositlerden salınan atriyal natriüretik peptidin (ANP) distal tübül ve toplayıcı kanallarda Na⁺ geri emilimini inhibe etmesi
Toplam vücut suyunu etkileyen başlıca hormonlar ADH, aldosteron ve atriyal natriüretik peptiddir (ANP; bazı kaynaklarda atriyal natriüretik hormon, ANH). Kan basıncı ve hacmi arttığında atriyum kardiyomiyositleri artan gerilmeye yanıt olarak ANP salgılar. ANP, aldosteronun etkisine karşı koyarak distal kıvrımlı tübül (DCT) ve toplayıcı kanallarda Na⁺ geri emilimini inhibe eder; daha fazla Na⁺ atılır, su da onu izler ve kan hacmi ile basıncı azalır. ANP ayrıca afferent arteriyolü genişletip efferent arteriyolü daraltarak GFR'yi artırır ve renin salınımını baskılayarak renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini inhibe eder. Buna karşılık hacim azalmasında (ör. kanama) jukstaglomerüler aparatın granüler hücreleri renin salgılar; anjiyotensin II ve aldosteron Na⁺ ve su tutulumunu artırır. Kan hacmi %5–10 azaldığında ADH salınımı artar ve toplayıcı kanallarda akuaporinleri aktive ederek su geri emilimini artırır. Volüm yüklenmesinde bu tutucu mekanizmalar baskılanır.
Şıkların açıklaması
- A. Arka hipofizden ADH salınımının artmasıYanlış. ADH su geri emilimini artırır; volüm yüklenmesinde salınımı artmaz.
- B. Böbrek üstü bezinden aldosteron salınımının artmasıYanlış. Aldosteron Na⁺ geri emilimini artırır; natriüreze yol açmaz.
- C. Atriyal miyositlerden salınan atriyal natriüretik peptidin (ANP) distal tübül ve toplayıcı kanallarda Na⁺ geri emilimini inhibe etmesiDoğru. Atriyal gerilme ANP salınımını uyarır; ANP DCT ve toplayıcı kanallarda Na⁺ geri emilimini inhibe eder ve GFR'yi artırır.
- D. Jukstaglomerüler granüler hücrelerden renin salınımının artmasıYanlış. Renin, kan basıncı düştüğünde salınır ve Na⁺ tutulumuna yol açar.
- E. Toplayıcı kanallarda akuaporin kanallarının aktivasyonunun artmasıYanlış. Akuaporin aktivasyonu (ADH etkisi) su geri emilimini artırır.
Akılda tut
Atriyal gerilme → ANP → DCT ve toplayıcı kanallarda Na⁺ geri emiliminin inhibisyonu, GFR artışı ve RAAS baskılanması → natriürez.
Kaynaktan
“Cardiomyocytes of the atria also respond to greater stretch (as blood pressure rises) by secreting ANH. ANH opposes the action of aldosterone by inhibiting the recovery of Na + by the DCT and collecting ducts.”
Kaynaklar
- OpenStax. Anatomy and Physiology 2e. Houston (TX): OpenStax, Rice University; 2022. Bölüm 25.9: Regulation of Fluid Volume and Composition.
- OpenStax. Anatomy and Physiology 2e. Houston (TX): OpenStax, Rice University; 2022. Bölüm 25.8: Endocrine Regulation of Kidney Function.
- OpenStax. Anatomy and Physiology 2e. Houston (TX): OpenStax, Rice University; 2022. Bölüm 17.10: Organs with Secondary Endocrine Functions.