KTBT – Endokrinoloji: Adrenal yetmezlik / adrenal kriz
TUSZorluk: kolaySon güncelleme:
Bilinen primer adrenal yetmezliği olan ve hidrokortizon kullanan 34 yaşındaki kadın hasta, 2 gündür süren kusma ve ishal sonrası bilinç bulanıklığıyla getiriliyor. Kan basıncı 78/45 mmHg, serum sodyumu 126 mmol/L, potasyumu 5,8 mmol/L'dir. Kusma nedeniyle son 24 saattir ilaçlarını alamamıştır.
Bu hastada ilk yapılması gereken aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: B. Hemen 100 mg parenteral hidrokortizon, ardından sıvı resüsitasyonu ve 200 mg/24 saat hidrokortizon
Bilinen adrenal yetmezlikli hastada gastroenterit sonrası hipotansiyon, bilinç değişikliği, hiponatremi ve hiperkalemi adrenal krizi düşündürür. Endocrine Society 2016 kılavuzu, adrenal kriz şüphesinde hemen 100 mg (çocuklarda 50 mg/m²) parenteral hidrokortizon verilmesini, ardından uygun sıvı resüsitasyonu ve 24 saatte 200 mg hidrokortizonun sürekli infüzyon veya 6 saatte bir enjeksiyonla sürdürülmesini önerir. Akut hastada tedavi tanısal test sonuçları beklenerek geciktirilmemelidir; tanısı bilinmeyen hastalarda tedaviden önce bazal kortizol ve ACTH için kan alınması yeterlidir. Yüksek doz hidrokortizon yeterli mineralokortikoid etki de sağladığından akut evrede fludrokortizon gerekmez. Deksametazonun mineralokortikoid etkisi yoktur.
Şıkların açıklaması
- A. Tanıyı doğrulamak için ACTH (kosintropin) uyarı testi yapıp sonuca göre tedavi planlamakYanlış. Adrenal krizde tedavi test sonuçları beklenerek geciktirilmez; bu hastada tanı zaten bilinmektedir.
- B. Hemen 100 mg parenteral hidrokortizon, ardından sıvı resüsitasyonu ve 200 mg/24 saat hidrokortizonDoğru. Kılavuz: hemen 100 mg parenteral hidrokortizon, sıvı resüsitasyonu ve 200 mg/24 saat hidrokortizon.
- C. Yalnızca oral fludrokortizon dozunu iki katına çıkarmakYanlış. Kusan, hipotansif hastada oral tedavi yetersizdir; asıl eksik olan glukokortikoiddir.
- D. Hiperkalemi için önce insülin-dekstroz verip kortikosteroidi elektrolitler düzelince başlamakYanlış. Hiperkalemi adrenal yetmezliğin sonucudur; hidrokortizon ve sıvı ertelenmemelidir.
- E. Yalnızca deksametazon 0,5 mg oral vermekYanlış. Oral düşük doz deksametazon krizde yetersizdir ve mineralokortikoid etkisi yoktur.
Akılda tut
Adrenal krizde test beklenmeden 100 mg parenteral hidrokortizon verilir, sıvı resüsitasyonu ve 200 mg/24 saat ile sürdürülür.
Kaynaktan
“We recommend that patients with suspected adrenal crisis should be treated with an immediate parenteral injection of 100 mg (50 mg/m2 for children) hydrocortisone, followed by appropriate fluid resuscitation and 200 mg (50–100 mg/m2 for children) of hydrocortisone/24 hours”