TTBT – Biyokimya: Aminoasit metabolizması bozuklukları
TUSZorluk: kolaySon güncelleme:
Yenidoğan taraması yapılmamış 8 aylık bebek; gelişme geriliği, irritabilite ve nöbetlerle getiriliyor. Annesi idrar ve teninde “küf/fare kokusu” olduğunu belirtiyor. Bebeğin cildi ve saçları ailesine göre belirgin şekilde açık renklidir. Kanda fenilalanin düzeyi çok yüksek bulunuyor.
Bu bebekteki hipopigmentasyonun en olası biyokimyasal açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A. Tirozin azlığına bağlı melanin sentezinin azalması
Tablo fenilketonüri (PKU) ile uyumludur. PKU çoğunlukla, fenilalanini tirozine hidroksilleyen ve başlıca karaciğerde bulunan fenilalanin hidroksilaz (PAH) enzimini kodlayan gendeki mutasyonlardan kaynaklanır; otozomal resesif kalıtılır. Tetrahidrobiyopterin (BH4) PAH'ın temel kofaktörüdür. Biyokimyasal olarak kanda fenilalanin yüksekliği ve göreli tirozin eksikliği vardır. Tedavi edilmeyen bebeklerde ilk aylarda küf kokusu, irritabilite, tremor, nöbetler, mikrosefali ve nörobilişsel bozukluk ortaya çıkar. Tirozin, deri pigmenti melaninin öncülüdür; tirozinin azalması deri ve saçlarda hipopigmentasyona yol açar. Küf kokusu ise ter, idrar ve deriden atılan fenilalanin metaboliti fenilasetik aside bağlıdır. Homogentisik asit birikimi alkaptonüride görülür; tirozinaz eksikliği ise okülokutanöz albinizme neden olur.
Şıkların açıklaması
- A. Tirozin azlığına bağlı melanin sentezinin azalmasıDoğru. PKU'da göreli tirozin eksikliği melanin sentezini azaltarak hipopigmentasyona yol açar.
- B. Tirozinaz geninde mutasyon nedeniyle melanin sentezinin tamamen yokluğuYanlış. Tirozinaz eksikliği albinizmin nedenidir; PKU'da enzim kusuru PAH'tadır.
- C. Homogentisik asit birikimiYanlış. Homogentisik asit birikimi alkaptonüride görülür.
- D. Fenilasetik asidin melanositleri doğrudan yıkmasıYanlış. Fenilasetik asit küf kokusundan sorumludur; hipopigmentasyonun nedeni tirozin azlığıdır.
- E. Triptofan eksikliğine bağlı niasin yetersizliğiYanlış. Triptofan-niasin ilişkisi pellagra/Hartnup ile ilgilidir; PKU'nun pigment bulgusunu açıklamaz.
Akılda tut
PKU'da PAH (kofaktör BH4) eksikliği fenilalanin artışı ve tirozin azlığına yol açar; tirozin azlığı hipopigmentasyon, fenilasetik asit küf kokusu yapar.
Kaynaktan
“Tyrosine is a precursor of the skin pigment melanin, and reduced tyrosine causes hypopigmentation of the skin and hair. The musty odor in individuals with PKU is caused by phenylacetic acid”