Ranson kriterleri (akut pankreatit)
Safra taşı dışı akut pankreatitte başvuru ve 48. saatte ağırlık
Kaynaklar son kontrol: 2026-10-13
Ranson kriterleri (akut pankreatit)
Safra taşı dışı akut pankreatitte başvuru ve 48. saatte ağırlık
Ranson serisinde mortalite yaklaşık %1.
Bunlar safra taşı dışı (çoğunlukla alkole bağlı) pankreatit için 1974 kriterleridir; biliyer pankreatitin daha yüksek eşikli ayrı bir seti vardır. Tam skor ancak 48. saatte hesaplanır; günümüzde ağırlık kalıcı organ yetmezliğiyle tanımlanır (revize Atlanta).
Yorumlama
| 0–2 — hafif seyir olası | Ranson serisinde mortalite yaklaşık %1. |
|---|---|
| 3–4 — ağır pankreatit öngörülür | Ranson serisinde mortalite yaklaşık %15. |
| 5–6 | Mortalite yaklaşık %40. |
| ≥ 7 | Orijinal seride mortalite %100'e yaklaşmıştır. |
Ranson kriterleri (akut pankreatit) nedir?
Ranson kriterleri akut pankreatitin 11 prognostik bulgusudur — beşi başvuruda, altısı ilk 48 saat içinde değerlendirilir. Ranson ve arkadaşları 1974'te çoğunluğu alkole bağlı pankreatitlerden oluşan bir New York serisinde tanımlamıştır. Üç veya daha fazla kriter ağır seyri öngörür ve mortalite kriter sayısıyla belirgin biçimde artar.
Ne zaman kullanılır?
- Safra taşı dışı akut pankreatitte 48. saatte tamamlanan ağırlık değerlendirmesi
- Ağır pankreatitin patofizyolojisinin öğretilmesi
- Eski serilerle karşılaştırılabilirliğin önemli olduğu araştırma ve denetimler
Ne zaman kullanılmaz?
- Biliyer pankreatit — farklı eşikli modifiye kriter seti geçerlidir
- Yalnızca beş kriterin bilindiği başvuru anındaki erken triyaj
- Ağırlığın tanımlanması — günümüzde revize Atlanta sınıflamasına (kalıcı organ yetmezliği) göre yapılır
Nasıl hesaplanır?
| Kriter | Puan |
|---|---|
| Başvuru: yaş > 55 | +1 |
| Başvuru: lökosit > 16 000/mm³ | +1 |
| Başvuru: glukoz > 200 mg/dL (> 11,1 mmol/L) | +1 |
| Başvuru: LDH > 350 IU/L | +1 |
| Başvuru: AST > 250 IU/L | +1 |
| 48. saat: hematokritte > 10 puan düşüş | +1 |
| 48. saat: BUN'da > 5 mg/dL artış (üre > 1,8 mmol/L artış) | +1 |
| 48. saat: kalsiyum < 8 mg/dL (< 2,0 mmol/L) | +1 |
| 48. saat: PaO₂ < 60 mmHg (< 8 kPa) | +1 |
| 48. saat: baz açığı > 4 mmol/L | +1 |
| 48. saat: tahmini sıvı sekestrasyonu > 6 L | +1 |
Klinik ipuçları ve sınırlamalar
- Bunlar safra taşı dışı (çoğunlukla alkole bağlı) pankreatit için 1974 kriterleridir; biliyer pankreatitin daha yüksek eşikli ayrı bir seti vardır. Tam skor ancak 48. saatte hesaplanır; günümüzde ağırlık kalıcı organ yetmezliğiyle tanımlanır (revize Atlanta).
- 48. saat maddeleri başvuruya göre değişimlerdir (hematokrit düşüşü, BUN artışı) — başvuru değerlerini kaydedin.
- Sıvı sekestrasyonu verilen sıvı eksi kayıplar olarak tahmin edilir ve sıvı tedavisinin yoğunluğuna bağlıdır.
- IAP/APA kılavuzu erken risk sınıflaması için kalıcı SIRS'i tercih eder; Ranson daha çok tarihsel ve karşılaştırmalı değer taşır.
- Kalsiyum burada total serum kalsiyumudur; albümin düzeltmesini dikkatle uygulayın.
Sık sorulan sorular
Başvuruda Ranson kriterleri nelerdir?
Yaş > 55, lökosit > 16 000/mm³, glukoz > 200 mg/dL (11,1 mmol/L), LDH > 350 IU/L ve AST > 250 IU/L.
Kaç Ranson kriteri ağır pankreatit demektir?
Üç veya daha fazla kriter ağır pankreatiti öngörür.
Biliyer pankreatitte Ranson neden farklıdır?
Ranson, biliyer pankreatitin farklı seyrettiğini görerek 1982'de daha yüksek eşikli (ör. yaş > 70, lökosit > 18 000) modifiye bir set yayımlamıştır.
Kanıt ve kılavuzlar
- Birincil kaynak: Ranson JH, Rifkind KM, Roses DF, Fink SD, Eng K, Spencer FC. Prognostic signs and the role of operative management in acute pancreatitis. Surg Gynecol Obstet 1974;139(1):69-81 (PMID 4834279). Thresholds as tabulated in open-access reviews (e.g. PMC9227091, PMC8684888).
- Ranson JH. Etiological and prognostic factors in human acute pancreatitis: a review. Am J Gastroenterol 1982;77(9):633-638 (modified criteria for gallstone pancreatitis).
- Working Group IAP/APA. IAP/APA evidence-based guidelines for the management of acute pancreatitis. Pancreatology 2013;13(4 Suppl 2):e1-15 — prefers persistent SIRS over multi-factor scores for early stratification.
Başka bir sorun mu var?
Medelix klinik soruları güncel kılavuzlar ve çalışmalardan yanıtlar — her ifade kaynağıyla.
Medelix'e Ranson kriterleri (akut pankreatit) hakkında sorİlgili hesaplayıcılar
Bu hesaplayıcıyı sitenize ekleyinWeb sitenizde, intranetinizde veya ders materyalinizde ücretsiz kullanın. Aşağıdaki kodu kopyalayın.
<iframe src="https://medelix.ai/tr/embed/ranson" title="Ranson kriterleri (akut pankreatit) – Medelix" width="100%" height="620" style="border:0;max-width:720px" loading="lazy"></iframe>
<p><a href="https://medelix.ai/tr/hesaplayicilar/ranson-kriterleri">Medelix Ranson kriterleri (akut pankreatit) hesaplayıcı</a></p>Hekimler ve tıp öğrencileri içindir. Bu araçlar klinik değerlendirmeyi destekler, yerine geçmez. Sonuçları her zaman orijinal kaynak ve yerel protokollerinizle karşılaştırın.