Mentzer indeksi
MCV ÷ eritrosit sayısı — mikrositozda demir eksikliği ile talasemi taşıyıcılığı ayrımı
Kaynaklar son kontrol: 2026-11-03
Mentzer indeksi
MCV ÷ eritrosit sayısı — mikrositozda demir eksikliği ile talasemi taşıyıcılığı ayrımı
Tarama indeksidir, tanı değildir. Demir eksikliği ile talasemi taşıyıcılığının birlikteliği, α-talasemi, gebelik, çocukluk çağı ve kronik hastalık anemisi eşiği bulanıklaştırır; yalnızca mikrositozda anlamlıdır.
Yorumlama
| < 13 — talasemi taşıyıcılığı lehine | Mentzer (1973): 13'ün altındaki indeks, küçük hücrelere rağmen eritrosit sayısının görece korunduğu talasemi taşıyıcılığını düşündürür. Kesin tanı hemoglobin analizi (HbA₂/HbF) ve demir parametreleriyle konur. |
|---|---|
| ≥ 13 — demir eksikliği lehine | Mentzer (1973): 13'ün üzerindeki indeks demir eksikliğini düşündürür. Doğrulama çalışmalarında belirgin örtüşme vardır; ferritin ve gerekirse hemoglobin analizi belirleyicidir. |
Mentzer indeksi nedir?
Mentzer indeksi ortalama eritrosit hacmini eritrosit sayısına böler. William Mentzer 1973'te Lancet'e yazdığı bir mektupta, mikrositer anemide demir eksikliğini talasemi taşıyıcılığından hızla ayırmak için önerdi: talasemi taşıyıcılığında eritrosit sayısı görece yüksek olduğundan indeks düşüktür.
Ne zaman kullanılır?
- Rutin hemogramda mikrositoz (düşük MCV) — ilk yönlendirme olarak
- Önce hangi doğrulama testinin isteneceğine karar vermek (ferritin mi hemoglobin analizi mi)
- Mikrositer anemide eritrosit indekslerinin öğretimi
Ne zaman kullanılmaz?
- Normositer veya makrositer anemi
- Ferritin veya hemoglobin elektroforezi/HPLC yerine
- Demir eksikliği ile talasemi taşıyıcılığının birlikte olabileceği durumlar — yüksek prevalanslı toplumlarda sıktır
Nasıl hesaplanır?
Mentzer indeksi = MCV (fL) / eritrosit (× 10¹²/L)
Klinik ipuçları ve sınırlamalar
- Tarama indeksidir, tanı değildir. Demir eksikliği ile talasemi taşıyıcılığının birlikteliği, α-talasemi, gebelik, çocukluk çağı ve kronik hastalık anemisi eşiği bulanıklaştırır; yalnızca mikrositozda anlamlıdır.
- 13'ün altı talasemi taşıyıcılığını, üstü demir eksikliğini destekler; 13'e yakın değerler bilgi vermez.
- Demir eksikliği HbA₂'yi düşürüp β-talasemi taşıyıcılığını maskeleyebilir — şüphe sürerse demir yerine konduktan sonra hemoglobin analizi tekrarlanır.
- Doğrulama çalışmalarında performans, özellikle çocuklarda ve α-talasemide, değişkendir.
- Türkiye'deki evlilik öncesi hemoglobinopati tarama programı bağlamında sık karşılaşılan bir indekstir.
Sık sorulan sorular
Mentzer indeksi nasıl hesaplanır?
fL cinsinden MCV, 10¹²/L cinsinden eritrosit sayısına (10⁶/µL ile aynı sayı) bölünür.
Mentzer indeksi 13'ün altındaysa ne anlama gelir?
Demir eksikliğinden çok talasemi taşıyıcılığını düşündürür; doğrulama hemoglobin analizi ve demir parametreleriyle yapılır.
Mentzer indeksi güvenilir mi?
Orta doğrulukta hızlı bir taramadır; duyarlılık ve özgüllük çalışmalar arasında çok değişir, ferritin ve HbA₂'nin yerini tutmaz.
Kanıt ve kılavuzlar
- Birincil kaynak: Mentzer WC Jr. Differentiation of iron deficiency from thalassaemia trait. Lancet 1973;1(7808):882.
- AlQarni AM et al. Diagnostic test performance of the Mentzer index in evaluating Saudi children with microcytosis. Front Med 2024;11:1361805 (sensitivity 74 %, specificity 63 % for β-thalassaemia trait).
Başka bir sorun mu var?
Medelix klinik soruları güncel kılavuzlar ve çalışmalardan yanıtlar — her ifade kaynağıyla.
İlgili hesaplayıcılar
Bu hesaplayıcıyı sitenize ekleyinWeb sitenizde, intranetinizde veya ders materyalinizde ücretsiz kullanın. Aşağıdaki kodu kopyalayın.
<iframe src="https://medelix.ai/tr/embed/mentzer-index" title="Mentzer indeksi – Medelix" width="100%" height="620" style="border:0;max-width:720px" loading="lazy"></iframe>
<p><a href="https://medelix.ai/tr/hesaplayicilar/mentzer-indeksi">Medelix Mentzer indeksi hesaplayıcı</a></p>Hekimler ve tıp öğrencileri içindir. Bu araçlar klinik değerlendirmeyi destekler, yerine geçmez. Sonuçları her zaman orijinal kaynak ve yerel protokollerinizle karşılaştırın.